Đau khớp gối là tình trạng thường gặp ở nhiều độ tuổi, nhưng không phải cơn đau nào cũng xuất phát từ cùng một nguyên nhân. Có người đau chủ yếu ở mặt trong gối, gần phía chân còn lại, trong khi người khác lại đau ở mặt ngoài khi chạy bộ hoặc vận động nhiều. Sự khác biệt về vị trí đau có thể cung cấp thông tin quan trọng giúp bác sĩ định hướng bệnh lý.
Thực tế, khớp gối có nhiều cấu trúc khác nhau và mỗi vị trí đau có thể liên quan đến một nhóm nguyên nhân riêng. Nhận biết đau mặt trong, mặt ngoài, phía trước hay phía sau gối giúp quá trình thăm khám chính xác hơn, tránh mặc định mọi trường hợp đau gối đều do thoái hóa khớp.
1. Đau mặt trong và mặt ngoài khớp gối có phải là hai bệnh khác nhau?
Một tình huống thường gặp tại phòng khám cơ xương khớp: "Bác sĩ ơi, tôi bị đau chủ yếu ở phía trong gối, gần sát chân bên kia. Còn con tôi lại đau mặt ngoài gối, nhất là khi chạy bộ nhiều. Hai vị trí đau khác nhau như vậy có phải do hai bệnh khác nhau không, hay đau gối chỗ nào cũng là thoái hóa khớp?"
Vị trí đau là một trong những thông tin quan trọng giúp bác sĩ xác định cấu trúc có khả năng bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào vị trí đau để chẩn đoán chính xác một bệnh lý.
Đau mặt trong khớp gối có thể liên quan đến thoái hóa ngăn trong, tổn thương sụn chêm hoặc các cấu trúc quanh khớp.
1.1. Khớp gối được chia thành những vùng nào?
Về mặt giải phẫu, khớp gối có ba ngăn chính:
-
Ngăn trong: Nằm giữa đầu dưới xương đùi và đầu trên xương chày, ở phía gần đường giữa cơ thể.
-
Ngăn ngoài: Nằm ở phía ngoài khớp gối, giữa xương đùi và xương chày.
-
Ngăn bánh chè – đùi: Nằm ở phía trước, nơi xương bánh chè tiếp xúc với xương đùi.
Ngoài sụn khớp, khớp gối còn có sụn chêm, dây chằng, gân, bao hoạt dịch và nhiều mô mềm xung quanh. Bất kỳ cấu trúc nào trong số này đều có thể trở thành nguồn gây đau.
1.2. Vì sao vị trí đau giúp định hướng nguyên nhân?
Khi người bệnh mô tả đau ở một vị trí cụ thể, bác sĩ có thể thu hẹp những nguyên nhân cần xem xét.
Ví dụ, đau phía trong gối ở người lớn tuổi có thể gợi ý thoái hóa ngăn trong. Trong khi đó, đau phía ngoài gối xuất hiện khi chạy bộ có thể liên quan đến hội chứng dải chậu chày.
Tuy nhiên, các bệnh lý khác nhau vẫn có thể gây đau tại cùng một vùng. Vì vậy, vị trí đau cần được kết hợp với đặc điểm triệu chứng, tiền sử chấn thương và kết quả khám lâm sàng.
2. Đau mặt trong và mặt ngoài khớp gối thường do nguyên nhân nào?
2.1. Đau mặt trong gối do thoái hóa khớp
Thoái hóa khớp gối là tình trạng các cấu trúc khớp, bao gồm sụn, xương dưới sụn và mô xung quanh, thay đổi theo thời gian.
Ở nhiều người, ngăn trong khớp gối chịu tải trọng đáng kể trong quá trình đứng và đi lại, khiến thoái hóa tại vùng này thường gặp hơn so với ngăn ngoài.
Những biểu hiện có thể xuất hiện gồm:
-
Đau phía trong gối khi đi bộ hoặc đứng lâu.
-
Đau tăng khi lên xuống cầu thang.
-
Cứng khớp sau khi nghỉ ngơi.
-
Có thể nghe tiếng lạo xạo khi vận động.
-
Khả năng gập duỗi gối giảm dần ở một số trường hợp.
Tuy nhiên, đau mặt trong không đồng nghĩa chắc chắn bị thoái hóa khớp. Tổn thương sụn chêm, dây chằng hoặc gân quanh gối cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
2.2. Đau mặt ngoài gối do hội chứng dải chậu chày
Hội chứng dải chậu chày thường gặp ở người chạy bộ, đạp xe hoặc thực hiện nhiều động tác gập duỗi gối lặp lại.
Dải chậu chày là một dải mô liên kết chạy dọc phía ngoài đùi, từ vùng hông xuống phía ngoài đầu trên xương chày.
Khi hoạt động lặp lại với tải trọng lớn, các mô tại vùng dải chậu chày gần lồi cầu ngoài xương đùi có thể bị kích thích, gây đau mặt ngoài gối. Cơ chế này được cho là liên quan đến lực nén và kích thích mô tại chỗ, không đơn thuần chỉ là ma sát.
Các dấu hiệu gợi ý gồm:
-
Đau khu trú ở mặt ngoài gối.
-
Đau tăng khi chạy bộ, đặc biệt sau một quãng đường nhất định.
-
Có thể đau khi xuống dốc hoặc lên xuống cầu thang.
-
Triệu chứng giảm khi ngừng hoạt động gây đau.
-
Thường gặp ở người tăng cường độ tập luyện quá nhanh.
Hội chứng dải chậu chày khác với thoái hóa khớp vì nguồn gây đau chủ yếu liên quan đến mô mềm bên ngoài khớp.
Hội chứng dải chậu chày là một trong những nguyên nhân thường gặp gây đau mặt ngoài gối ở người chạy bộ.
2.3. Tổn thương sụn chêm có thể gây đau cả hai bên
Sụn chêm là cấu trúc sụn sợi nằm giữa xương đùi và xương chày, có vai trò phân bố tải trọng và hỗ trợ sự ổn định của khớp gối.
Khớp gối có sụn chêm trong và sụn chêm ngoài. Khi một trong hai cấu trúc bị tổn thương, người bệnh có thể đau ở phía tương ứng.
Rách sụn chêm có thể xảy ra sau động tác xoay gối đột ngột hoặc do những thay đổi thoái hóa theo tuổi.
Một số biểu hiện thường gặp:
-
Đau dọc khe khớp mặt trong hoặc mặt ngoài.
-
Đau khi xoay gối, ngồi xổm hoặc chuyển hướng.
-
Cảm giác vướng, kẹt hoặc có tiếng lục cục.
-
Gối có thể sưng sau hoạt động.
-
Một số trường hợp khó duỗi thẳng gối hoàn toàn.
Không phải mọi trường hợp rách sụn chêm đều gây kẹt khớp. Đồng thời, cảm giác kẹt gối cũng có thể xuất phát từ những nguyên nhân khác.
2.4. Bảng phân biệt các nguyên nhân đau gối
| Vị trí đau | Nguyên nhân gợi ý | Đặc điểm thường gặp |
|---|---|---|
| Mặt trong gối | Thoái hóa ngăn trong | Đau khi đi lại, đứng lâu |
| Mặt trong gối | Tổn thương sụn chêm trong | Đau khe khớp, có thể kẹt gối |
| Mặt ngoài gối | Hội chứng dải chậu chày | Đau khi chạy bộ, đạp xe |
| Mặt ngoài gối | Tổn thương sụn chêm ngoài | Đau khi xoay hoặc gập gối |
| Phía trước gối | Bệnh lý bánh chè – đùi, gân bánh chè | Đau khi squat, leo cầu thang |
| Phía sau gối | Nang khoeo hoặc bệnh lý khác | Đau, căng tức vùng khoeo |
Bảng trên chỉ giúp định hướng ban đầu. Người bệnh vẫn cần được khám để xác định nguyên nhân chính xác.
3. Bốn lầm tưởng thường gặp về vị trí đau khớp gối
3.1. Đau gối ở đâu cũng là thoái hóa khớp
Đau khớp gối có thể liên quan đến thoái hóa, nhưng đây không phải nguyên nhân duy nhất.
Ở người trẻ thường xuyên chơi thể thao, đau gối có thể xuất phát từ quá tải gân, hội chứng dải chậu chày hoặc tổn thương sụn chêm.
Ngược lại, người lớn tuổi cũng có thể đau gối do những nguyên nhân không phải thoái hóa. Vì vậy, cần đánh giá tổng thể thay vì chỉ dựa vào tuổi.
3.2. Đau mặt ngoài gối là thoái hóa khớp giai đoạn nhẹ
Hội chứng dải chậu chày không phải là một dạng thoái hóa khớp giai đoạn sớm.
Đây là tình trạng liên quan đến các mô mềm ở mặt ngoài gối, thường xuất hiện khi hoạt động chạy hoặc đạp xe với tải trọng lặp lại.
Hướng điều trị có thể tập trung vào điều chỉnh cường độ vận động và tăng cường sức mạnh cơ vùng hông, đùi, khác với cách tiếp cận thoái hóa khớp gối.
3.3. Không cần ghi nhớ vị trí đau vì bác sĩ khám sẽ biết
Việc mô tả chính xác triệu chứng giúp bác sĩ định hướng nhanh hơn khi thăm khám.
Người bệnh nên chú ý đau ở phía nào, xuất hiện khi nào, hoạt động nào làm tăng triệu chứng và tình trạng có cải thiện khi nghỉ ngơi hay không.
Những thông tin này có thể hữu ích ngay cả trước khi thực hiện các phương tiện chẩn đoán hình ảnh.
3.4. Gối bị kẹt, khó duỗi thẳng chỉ là cứng khớp tạm thời
Cảm giác kẹt gối hoặc không thể duỗi thẳng hoàn toàn có thể liên quan đến tổn thương sụn chêm hoặc những vấn đề cơ học bên trong khớp.
Đặc biệt, nếu gối bị khóa thực sự, không thể duỗi dù đã cố gắng nhẹ nhàng, người bệnh cần được đánh giá sớm.
Không nên tự xoay hoặc cố nắn mạnh khớp gối để giải quyết tình trạng kẹt.
4. Đau mặt trong hoặc mặt ngoài gối nên làm gì tại nhà?
4.1. Theo dõi vị trí và thời điểm xuất hiện đau
Người bệnh nên ghi nhận những thông tin sau:
-
Đau mặt trong, mặt ngoài, phía trước hay phía sau gối.
-
Đau xuất hiện khi đứng, đi bộ, chạy hoặc ngồi xổm.
-
Có sưng, cứng khớp hoặc kẹt gối không.
-
Có tiền sử té ngã hoặc xoay gối đột ngột không.
-
Triệu chứng có cải thiện khi nghỉ ngơi không.
Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá diễn tiến và lựa chọn phương pháp thăm khám phù hợp.
4.2. Điều chỉnh vận động khi nghi hội chứng dải chậu chày
Nếu đau mặt ngoài gối liên quan rõ đến chạy bộ hoặc đạp xe, người bệnh nên tạm giảm khối lượng vận động gây đau.
Có thể xem xét điều chỉnh quãng đường chạy, cường độ tập và tư thế đạp xe. Những bài tập tăng cường cơ vùng hông, mông và đùi có thể được hướng dẫn để cải thiện khả năng kiểm soát vận động.
Không nên cố chạy liên tục khi triệu chứng ngày càng tăng.
4.3. Chăm sóc khi nghi thoái hóa khớp gối
Với người lớn tuổi đau mặt trong gối, những nguyên tắc hỗ trợ thường bao gồm:
-
Duy trì cân nặng hợp lý.
-
Tập tăng cường sức mạnh cơ đùi phù hợp.
-
Duy trì vận động nhẹ nhàng thường xuyên.
-
Điều chỉnh hoạt động gây đau nhiều.
-
Tránh bất động kéo dài khi không có chỉ định.
Các biện pháp này có thể giúp cải thiện chức năng khớp, nhưng không thay thế việc chẩn đoán khi triệu chứng kéo dài.
4.4. Chườm lạnh và nghỉ ngơi phù hợp
Sau hoạt động gây đau, người bệnh có thể chườm lạnh vùng gối khoảng 15–20 phút mỗi lần bằng túi lạnh bọc khăn.
Nên giảm tạm thời những động tác khiến triệu chứng tăng rõ, nhưng vẫn duy trì vận động trong giới hạn chịu đựng nếu không có chống chỉ định.
Không nên cố tập xuyên qua cơn đau ngày càng nặng.
Theo dõi vị trí đau, điều chỉnh vận động và chườm lạnh phù hợp có thể giúp kiểm soát triệu chứng tạm thời.
4.5. Tránh xoay gối mạnh khi có cảm giác kẹt khớp
Nếu xuất hiện cảm giác kẹt, vướng hoặc khó duỗi gối, người bệnh nên tránh những động tác xoay người đột ngột khi bàn chân đang cố định.
Không tự cố gắng bẻ, nắn hoặc xoay mạnh khớp gối.
Nếu tình trạng kẹt khớp kéo dài, tái diễn hoặc làm hạn chế rõ vận động, cần được bác sĩ đánh giá.
5. Khi nào đau khớp gối cần đi khám?
Người bệnh nên thăm khám chuyên khoa cơ xương khớp khi có một hoặc nhiều biểu hiện sau:
-
Đau gối kéo dài không cải thiện dù đã giảm vận động.
-
Gối sưng rõ hoặc hạn chế gập duỗi.
-
Có cảm giác kẹt, khóa khớp hoặc khó duỗi thẳng.
-
Gối không vững, thường xuyên có cảm giác muốn khuỵu xuống.
-
Đau ảnh hưởng đến đi lại, sinh hoạt hoặc giấc ngủ.
-
Xuất hiện triệu chứng mới sau chấn thương.
Vị trí đau kết hợp với các nghiệm pháp khám giúp bác sĩ định hướng cấu trúc khớp gối đang bị ảnh hưởng.
5.1. Những dấu hiệu cần đánh giá khẩn cấp
Nếu khớp gối sưng nóng đỏ, đau dữ dội kèm sốt, người bệnh cần được khám khẩn cấp để loại trừ nhiễm trùng khớp.
Ngoài ra, sau chấn thương nếu không thể chịu lực, gối biến dạng hoặc không thể duỗi thẳng, cần được đánh giá sớm để xác định tổn thương.
Không nên tự kết luận những triệu chứng này chỉ do thoái hóa hoặc mỏi cơ.
5.2. Bác sĩ có cần chỉ định chụp MRI không?
Không phải tất cả trường hợp đau mặt trong hoặc mặt ngoài gối đều cần chụp MRI ngay.
Bác sĩ thường bắt đầu bằng hỏi bệnh và khám lâm sàng để đánh giá vị trí đau, tầm vận động, dây chằng, sụn chêm và những cấu trúc liên quan.
Tùy trường hợp, X-quang có thể hữu ích khi nghi ngờ thoái hóa hoặc tổn thương xương. MRI được cân nhắc khi cần đánh giá mô mềm, sụn chêm, dây chằng hoặc những tổn thương chưa xác định rõ.
6. Câu hỏi thường gặp về đau mặt trong và mặt ngoài khớp gối
6.1. Chỉ cần nói vị trí đau là bác sĩ biết chính xác bị bệnh gì không?
Vị trí đau là một thông tin quan trọng giúp bác sĩ thu hẹp những nguyên nhân cần xem xét, nhưng chưa đủ để xác định chính xác bệnh lý.
Bác sĩ còn cần hỏi thêm thời điểm xuất hiện đau, tiền sử chấn thương, mức độ hoạt động và những triệu chứng kèm theo.
Các nghiệm pháp khám gối và chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định sẽ giúp đánh giá cấu trúc đang bị ảnh hưởng.
6.2. Nếu đau cả mặt trong và mặt ngoài gối thì sao?
Đau ở cả hai bên gối hoặc đau lan tỏa quanh khớp có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau.
Một số trường hợp thoái hóa khớp ảnh hưởng nhiều ngăn, viêm khớp hoặc những tình trạng gây sưng khớp có thể khiến người bệnh không xác định được một điểm đau rõ ràng.
Tuy nhiên, không thể chỉ dựa vào tính chất đau lan tỏa để kết luận bệnh đã tiến triển nặng.
Người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Lời khuyên từ Phòng khám Cơ Xương Khớp Hiệp Lợi
Đau mặt trong và mặt ngoài khớp gối có thể liên quan đến những cấu trúc và bệnh lý khác nhau. Vị trí đau giúp định hướng nguyên nhân, nhưng không thay thế việc thăm khám trực tiếp.
Người bệnh nên chú ý vị trí đau, hoạt động làm triệu chứng tăng lên và những biểu hiện kèm theo như sưng, kẹt khớp hoặc mất vững gối.
Nếu cơn đau kéo dài, tái phát hoặc ảnh hưởng đến khả năng vận động, nên thăm khám chuyên khoa cơ xương khớp để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp.
Phòng khám Cơ Xương Khớp Hiệp Lợi – Chuyên khoa Cơ Xương Khớp
-
Địa chỉ: 262/3 Luỹ Bán Bích, phường Tân Phú, TP. Hồ Chí Minh.
-
Hotline: 0962 349 329.
-
Thời gian làm việc: Thứ Hai đến Chủ Nhật: 08H00 - 19H00.
-
Website: phongkhamhieploi.vn
Bài viết cung cấp thông tin sức khỏe nhằm mục đích tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp từ bác sĩ.